هنرمندان

مشاهیر و هنرمندان
احمد نیریزی

احمد بن شمس‌الدین محمد نیریزی یا میرزا احمد نیریزی، (۱۰۸۷-۱۱۵۵ ه‍.ق ) ملقب به سلطانی از بزرگترین خوشنویسان خط نسخ و کاتبان قرآن در سدهٔ دوازده هجری (اواخر حکومت صفوی) است. او بانی شیوهٔ خاصی در خط نسخ است که مورد استقبال خوشنویسان پس از او قرار گرفت و به نسخ ایرانی شهرت یافته‌است. او به مناسبت کتابت برای شاه سلطان حسین صفوی برخی از آثارش را با عبارت «سلطانی» رقم یا امضاء می‌کرده‌است. احمد نیریزی به بزرگترین خوشنویس خط نسخ شهرت دارد اما شکسته و نستعلیق را هم خوش می‌نوشته‌است
با وجود شهرت فراوان از جزئیات زندگی و تاریخ دقیق تولد و درگذشت این استاد مسلم خوشنویسی اطلاع چندانی در دست نیست اما می‌دانیم دست‌کم از سال ۱۰۹۶ قمری تا ۱۱۵۲ قمری یعنی بیش از نیم قرن خوشنویسی کرده‌است. از او ۹۹ مجلد قرآن، ۷۷ مجلد صحیفه و بسیاری از ادعیه و مرقعات دیگر به خط او در موزه‌های بزرگ ایران و جهان برجای مانده‌است.

مشاهیر و هنرمندان
علیرضا عباسی

از معروفترین خوشنویسان دوره صفوی است که در خط ثلث نظیر نداشت. او در خط ثلث و نسخ ثلث شاگرد ملاّ علاء بیک و در نستعلیق شاگرد محمدحسین تبریزی بوده است. علی رضا در دربار شاه عباس کبیر می زیسته و تا سال 1038 هـ . ق حیات داشته ، علاوه بر مهارت کامل در نستعلیق و ثلث در انواع خطوط نسخ و محقق و رقاع و ریحان و توقیع و تعلیق نیز استاد کامل و ماهری بوده است گرانبهاترین اثری که از او باقیست، قرآن بزرگ کتابخانه آستان قدس رضوی است.
از آثار خط ثلث او در مشهد کتیبه گنبد حرم امام رضا علیه السلام در پوشش خارجی آن که طلاکاری است، متن این کتیبه که در چهار ترنج و به عربی نوشته شده، حاکی از زیارت شاه عباس از حرم و تزیین آن به دستور وی به سال ۱۰۱۰-۱۰۱۶ ه‍.ق. (۹۷۸-۹۸۴ ه.ش)است. در داخل گنبد، در منتهی‌الیه چهار دیوار حرم که زیر تاق گنبد واقع شده است، سوره جمعه به خط ثلث علیرضا عباسی نوشته شده است. کتیبه‌های صندوق چوبی حرم مطهر مربوط به دوره صفوی نیز به خط علی‌رضا عباسی بوده است. کتیبه طلای ضریح مطهرکه شامل تمام آیه الکرسی در شش لوحه هر یک باندازه ۱۹.۵ ×۲۵۴ سانتیمتر می‌باشد و اشعار فارسی خط نستعلیق روی هشت صفحه هر کدام به‌طول ۸۸ سانتیمتر و عرض ۳۰ سانتیمتر طلا .
کتیبه های سر در عالی قاپوی قزوین که اکنون شهربانی قزوین است، و سر در ورودی مسجد شاه اصفهان با تاریخ 1025 و کتیبه سر در ورودی مسجد شیخ لطف الله و دو ردیف کتیبه دور گلوی زیر گنبد در اصفهان و دو کتیبه در ایوانهای عباسی در ضلع غربی و شرقی صحن کهنه (انقلاب) آستان قدس رضوی با تاریخ 1021 و کتیبه گلوی گنبد خواجه ربیع با تاریخ 1024 و کتیبه اندرون گنبد خواجه ربیع با تاریخ 1026 هـ.ق. هنوز باقی است و نمونه بهترین کتیبه های ثلثبه خط علیرضا عباسی می باشد.

مشاهیر و هنرمندان
یاقوت مستعصمی

جمال الدین ابوالدر یاقوت مستعصمی بغدادی، ملقب به قبلةالکتاب، خطاط شهیر قرن هفتم هجری قمری (درگذشته به سال ۶۹۸ هجری قمری) به سبب خط بدیع خود مخصوصاً به جهت نسخه‌های قرآنی که نوشته شهرت یافته‌است. یکی از نسخه‌هایی که در کتابخانه مصر نگهداری می‌شودنشان می دهد که در سال ۶۹۰ هجری قمری از نوشتن آن فراغت یافته‌است.
او اهل حبش بود و در خط ابن بواب تحقیق و تتبع کرد. در روش خوشنویسی تغییراتی داد و خط را به دور رسانید. وی در روش تراشیدن قلم و قط زدن استادان پیشین تجدیدنظر کرد
او مردی ادیب، فاضل و شاعر بوده‌است. و چون در دربار المستعصم بالله آخرین خلیفه عباسی بود، به همین دلیل خود را مستعصمی می‌نامید و بهمین نام آثارش را رقم می‌زد. وی خطوط مختلف اسلامی را قاعده‌مند کرد.
وفات یاقوت مستعصمی در سال ۶۹۸ هجری قمری رخ داده‌است و از او به‌عنوان بزرگ‌ترین خوشنویس در عرصه نگارش خط ثلث نام برده می‌شود.
هفت تن از معروف‌ترین شاگردان یاقوت مستعصمی که به «استادان سبعه» یا «استادان هفتگانه» شهرت دارند عبارتند از:

ارغون بن عبدالله کاملی
مولانا عبدالله صیرفی
مولانا یحیی صوفی
مولانا مبارک شاه سیوفی
مبارکشاه بن قطب تبریزی
مولانا احمد سهروردی
و احتمالا یوسف مشهدی