۲۲ اسفند ۱۳۹۸
در گفتگو با معاونت موزه‌ها و ترویج میراث فرهنگی بیان شد

روایتی از 83 سال فعالیت خادمان فرهنگی در موزه‌های آستان قدس رضوی

در کنار سایر موزه‌هایی که در ایران وجود دارد، موزه های آستان قدس رضوی به دلیل مجاورت با بارگاه منور رضوی و وجود گنجینه های متنوع جایگاهی ویژه در بین…

موزه‌ها راویان بی‌صدای فرهنگ و تمدن و سند هویت بخش یک ملت به شمار می‌روند. فرهنگ و تمدن هر جامعه و ریشه‌های تاریخی مردمان در موزه‌ها تبلور پیدا می‌کند. به عبارت دیگر موزه‌ها محل اجتماع و انباشت سرمایه‌های عظیم فرهنگی ملت‌ها هستند که طی قرون و سال ها برای ما به یادگار مانده‌اند.

در ایران نیز با پیشینه غنی به لحاظ فرهنگی و دینی، همواره میراث نسل‌های گذشته از اهمیت ویژه‌ای برخوردار بوده است.
در کنار سایر موزه‌هایی که در ایران وجود دارد، موزه های آستان قدس رضوی به دلیل مجاورت با بارگاه منور رضوی و وجود گنجینه های متنوع اعم از قرآن و نفایس، آثار اهدایی مقام معظم رهبری، استاد فرشچیان، ظروف، سلاح، آبزیان، سکه و تمبر، نقاشی و . . . جایگاهی ویژه در بین زائران و گردشگران دارد.

مجموعه موزه‌های‌ آستان قدس رضوی که امسال هشتاد و سومین سالگرد تاسیس آن را پشت سر می‌گذاریم یکی از بزرگترین موزه‌های ایران است که سالانه بیش از یک میلیون بازدید کننده دارد، دسترسی به این مجموعه بسیار ساده است و با بازدید از آن در دل حرم مطهر امام رضا، می‌توانید مجموعه‌های متنوع و جذابی از آثار تاریخی و هنری را ببینید.

با توجه به پاسخ معنوی که اقشار مختلف جامعه از حکمرانان تا افراد عادی، در ارتباط دور و نزدیک با مرقد علی بن موسی الرضا(ع) می‏گرفتند، موقوفات، نذورات و هدایای متنوعی به حرم مطهر رضوی اهدا می کردند که امروزه نیز ما شاهد آن هستیم.
البته برخی از آثار بجامانده از قرون گذشته در این بارگاه نیز برای کاربرد و استفاده از آن در قسمت‏های مختلف موجود مانند درب‏های تاریخی حرم مطهر و محراب‏های و ضریح‏های تاریخی و موارد دیگر است.
برخی آثار نیز هستند که تنها هدیه‏ای از طرف زائری مخلص می‏باشند و در نهایت از هنگامی که قرار شد در این مجموعه بزرگ و جهانی آستان قدس رضوی موزه‏ای نیز ایجاد شود مسئولان وقت به پیشنهاد متخصصین موزه‏داری اقدام به خرید اشیایی خاص برای تکمیل مجموعه ‏های موجود کردند.

 

در خدمت بازدیدکنندگان
موزه‌های آستان قدس رضوی تلاش داشته است تا با استفاده از به روز آمدترین ابزار، فضایی استاندارد را برای بازدید کنندگان خود فراهم آورد.

مهدی قیصری نیک معاون امور موزه های آستان قدس رضوی در این خصوص به ایجاد و تامین محتوای کانال موزه دیجیتال آستان قدس رضوی در شبکه های اجتماعی(واتساپ، اینستاگرام، ایتا، بله، سروش، گپ و ...) با آدرس digimuseum_aqr@ اشاره می‌کند.

وی این فعالیت را یکی از اقدامات این مجموعه برای فراهم آوری دسترسی به فضای موزه به علاقه مندانی عنوان می کند که شرایط دسترسی به این مجموعه برای آنان امکان پذیر نیست.

قیصری همچنین باز طراحی و تامین محتوای سایت موزه‌ها و توجه ویژه به محتوا مورد نیاز جامعه مخاطب، اصلاح اتیکت‌های موزه‌های هنرهای تجسمی، سلاح و تاریخ حرم رضوی به دو زبان فارسی و انگلیسی، تامین محتوای مورد نیاز برای راه اندازی موزه دیجیتال آستان قدس رضوی و جذب و بکارگیری  36 خادمیار در حوزه موزه ها را از دیگر اقدامات این مجموعه در راستای خدمات‌دهی به بازدید کنندکان این مجموعه عنوان می‌کند.

اجرای برنامه فرهنگی حیات شبانه در موزه‌ها با همکاری شهرداری مشهد برای اولین بار، برگزاری مسابقه پیامکی چهارشنبه‌های زیارتی با همکاری شهرداری مشهد با هدف معرفی موزه‌های آستان قدس رضوی، بازدید رایگان موزه ها در ولادت حضرت رضا علیه السلام، روز موزه و موزه داری، روز جهانی کودک و افزایش ساعت کاری موزه ها در ایام نوروز و تابستان نیز از دیگر اقدامات خادمان فرهنگی آستان قدس رضوی در موزه‌های رضوی است تا ساعاتی به یادماندنی را در کنار زیارت برای گردشگران مذهبی فراهم آورد.

 

توجه به گردشگران کودک
از آنجا که تجربه بازدید از موزه بسته به سن افراد متفاوت است، کودکان هم به عنوان بخشی از جامعه بازدیدکنندگان موزه، تجارب مختلفی کسب می‌کنند. اما آنچه مهم است اینکه نمی توان یک محیط و محتوا را برای انتقال فرهنگ و تاریخ یک سرزمین در موزه برای گروه های سنی مختلف به کار گرفت.

قیصری نیک؛ معتقد است بازدید از موزه را می ‏توان در زمره آموزش‏ های تأثیرگذار سمعی و بصری برای کودکان طبقه بندی کرد.

وی با بیان این مطلب به اقدامات این مجموعه در خصوص ایجاد فضایی مفرح و متنوع برای کودکان طی سالی که گذشت اشاره داشته و می افزاید: این موزه طی برنامهها و مناسبتهای ملی بازدیدهای رایگانی را برای کودکان به همراه خانواده های آنها در نظر گرفت.

همچنین روایتگری دانش‌آموزان در موزه برای هم‌سالان خود و اجرای برنامه «معمای موزه‌» برای گروه کودک و نوجوان و برگزاری مسابقه نقاشی، اجرای برنامه زنگ کتاب و دلنوشته به امام رضا(ع) را بخش دیگری از اقدامات موزه های آستان قدس رضوی برای کودکان بود که وی بدان اشاره داشت.

 

تقدیر از واقفان فرهنگی
سازمان کتابخانه ها، موزه‌ها و مرکز اسناد آستان قدس رضوی طی 45 برنامه با عنوان «سه شنبه‌های فرهنگی» در کنار معرفی آثار و اشیاء منحصر به فرد گنجینه رضوی، از واقفان مجموعه های ارزشمند فرهنگی نیز تقدیر به عمل می آورد.
قیصری نیک از این فرایند به عنوان یک برند رویدادی در موزه های آستان قدس رضوی یاد می کند که در کنار معرفی واقفان قدیمی، فرهنگ دوستان را به وقف آثار فرهنگی خود ترقیب می کند.

 

خدمتی با افتخار
موزه های آستان قدس رضوی بر پایه ارائه خدمات به کسب افتخارات بزرگ در سالی که رو به پایان است، نائل آمد.

مجموعه موزه‌های رضوی در سال 98 از سوی شورای بین المللی موزه‌ها(ایکوم) به دلیل اقدامات صورت گرفته در شاخص‌های «توسعه مدیریت» و «گردآوری» به عنوان موزۀ برگزیده در میان موزه‌های بزرگ دولتی انتخاب و معرفی شد.
همچنین موزه آستان قدس رضوی از سوی سازمان میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی بعنوان فعال‌ترین موزه در احیای شعار سال ایکوم( موزه ها به مثابه کانون های فرهنگی، آینده ی سنت ها) انتخاب و معرفی شد.

گفتنی است مجموعه موزه‌های ‌آستان قدس رضوی شامل گنجینه‌های قرآن، فرش و منسوجات، نجوم و ساعت، گنجینه سلاح، گنجینه تمبر، اسکناس و مسکوکات، گنجینه مدال، تاریخ مشهد، نقاشی، گنجینه صدف و حلزون و آبزیان، گنجینه ظروف، گنجینه اشیا سنگی و سفال، هدایای مقام معظم رهبری، موزه ملی ملک و موزه مردم‌شناسی است .موزه‌های آستان قدس رضوی علاوه بر تنوع آثاری که به نمایش می گذارد، ارزشمند ترین موزه جهان اسلام نیز به شمار می رود که به جهت تنوع موضوعی آثارش در زمینه‌های مختلف تاریخی، فرهنگی، هنری و مذهبی، حائز اهمیت است.