۴ خرداد ۱۴۰۰
در هشتادمین برنامه سه‌شنبه‌های علمی‌فرهنگی

اولین کتاب چاپ سربی ایران، موجود در گنجینه رضوی رونمایی شد

رساله جهادیة قائم مقام فراهانی که در سال 1233 ق به دست محمدعلی آشتیانی به شیوه نوین در تبریز چاپ شد، قدیمی ترین کتاب چاپ سربی ایران است که در گنجینه…

اولین کتاب چاپ سربی ایران، موجود در گنجینه نسخ خطی آستان قدس در حرم مطهر رضوی رونمایی شد.

آیین رونمایی از قدیمی ‌ترین رساله‌ جهادیه چاپ سربی ایران، صبح امروز در قالب هشتادمین برنامه سه‌شنبه‌های علمی ‌فرهنگی آستان قدس رضوی در کتابخانه مرکزی حرم مطهر رضوی برگزار شد.

فاطمه رضائی کارشناس نسخ خطی گنجینه رضوی در این مراسم طی سخنانی ابعاد مختلف این نسخه نفیس را مورد بررسی قرار داد.

وی، رساله جهادیة قائم مقام فراهانی را که در سال 1233 هجری قمری به دست محمدعلی آشتیانی به شیوه نوین در تبریز چاپ شد، قدیمی ترین کتاب چاپ سربی ایران عنوان کرد که در گنجینه رضوی نگهداری می شود و لقب اولین کتاب فارسی چاپ شده در ایران را به خود اختصاص داده است و این درحالی است که 15 سال پس از آن در سال 1248، صنعت چاپ سنگی وارد ایران شد.

به گفته رضائی، کتاب جهادیه 84 صفحه دارد که بر روی کاغذ نخودی رنگ ضخیم، در ابعاد 15×20/7 به چاپ رسیده و هر صفحه آن دارای 18 سطر است.

وی در خصوص ویژگی های ظاهری این اثر گفت: رساله جهادیه با مرکب مشکی چاپ شده و عاری از هرگونه تصویر و آرایه است، فقط در برخی صفحه‌ها نام فتحعلی شاه و شاهزاده عباس میرزا نوشته شده است.

رضائی، خط به کار رفته در این کتاب را «نسخ» معرفی کرد و خوانایی، زیبایی، ساختار هندسی مناسب برای حروفچینی و تقسیم متعادل فضای مثبت و منفی و قابلیت سازگاری با حروف سازی متحرک فلزی را از مهم‌ترین ویژگی های این ‌خط دانست.

وی تصریح کرد: باتوجه به اینکه خط کتاب، خط نسخ عربی است، بعضی از ویژگی‌های زبان عربی در متن صفحه‌های رساله جهادیه دیده می‌شود و فاصله حروف در سطرها و صفحه‌های مختلف آن در نوسان است و یکسان نیست.

رضائی همچنین به چاپ مجدد این کتاب در سال 1393 هجری شمسی اشاره داشت که در مؤسسه بیاض در قم با مقدمه اولریش مارزلف، مجید غلامی جلیسه، محمدجواد احمدی نیا در قطع وزیری تجدید چاپ شده است.

وی در پایان اظهار کرد: گنجینه رضوی یکی از بزرگترین نهادهای فرهنگی جهان اسلام است که 52 هزار نسخه کتاب چاپ سنگی و سربی به زبان‌های مختلف در گنجینه نسخ خطی آن نگهداری می شود.

جهت مشاهده گزارش تصویری مراسم کلیک کنید.