۹ خرداد ۱۴۰۰
به مناسبت روز فرهنگ پهلوانی و ورزش زورخانه ای

روایت فرهنگ پهلوانی در گنجینه رضوی

تختی اسطوره پهلوانی در ایران، به دلیل ارادتی که به امام‌هشتم (ع) داشت، وصیت کرد مدال‌هایش به آستان قدس هدیه شود و بنای ماندگار وقف را برای همه…

اهدای مدال به موزه آستان قدس رضوی، منشی که جهان پهلوان تختی آن را بنیان نهاد، نشان از ارادت ورزشکاران به ساحت مقدس اهل بیت(ع) دارد و امروز نیز این حرکت از سوی بسیاری از ورزشکاران و صاحبان مدال در عرصه های علمی ادامه یافته است.
ورزش زورخانه‌ای و پهلوانی، سابقه دیرینه‌ای در فرهنگ ایران و ایرانی دارد و روایتگر پیوند جوانمردی با قدرت روحی و جسمی است. به مناسبت 8 خرداد روز «فرهنگ پهلوانی و ورزش زورخانه‌ای»، به معرفی منتخبی از آثار موزه مرکزی آستان قدس رضوی می‌پردازیم.
تختی اسطوره پهلوانی در ایران، به دلیل ارادتی که به امام‌هشتم (ع) داشت، وصیت کرد مدال‌هایش به آستان قدس هدیه شود و بنای ماندگار وقف را برای همه قهرمانان ایران رقم زد. در این میان گنجینه مدال موزه مرکزی آستان قدس رضوی تنها موزه صاحب مجموعه مدال‌های تختی و میراث‌دار این جهان‌پهلوان به‌شمار می‌رود.
به گفته معاون امور موزه‌ها و ترویج میراث فرهنگی آستان قدس رضوی تاکنون بیش از هزار مدال، نشان، کاپ و تندیس ورزشی به موزه رضوی اهدا شده که در حال حاضر افزون بر 352 قطعه اهدایی از 152 نفر در این موزه در حال نمایش است و 36 قطعه از این مدال‌ها متعلق به مرحوم تختی است.

بنای گنجینه مدال با مدال های جهان پهلوان نهاده شد
مهدی قیصری‌نیک می‌گوید: امهدی قیصری‌نیک می‌گوید: اهدای مدال‌های مرحوم تختی به موزه آستان قدس رضوی که به درخواست این جهان‌پهلوان و توسط خانواده وی در اواخر دهه 60 صورت گرفت، باعث پایه‌گذاری این گنجینه در موزه شد و در حال حاضر تعداد 36 عدد از مدال‌های قهرمانی غلامرضا تختی که محبوب‌ترین ورزشکار ایرانی در قرن بیستم و نماد پهلوانی و فروتنی در فرهنگ ورزشی ایران است در گنجینه مدال آستان قدس رضوی نگهداری می‌شود.

افتخارت ملی و بین المللی جهان پهلوان تختی
ویترین اختصاصی جهان پهلوان تختی که با تصاویری از این پهلوان نامی کشور زینت داده شده است، شامل 10 عدد مدال المپیک، 2 عدد آسیایی، 11 عدد باشگاهی، یک عدد بازوبند پهلوانی مربوط به سال‌های 35، 36، 37 شمسی و 12 عدد مربوط به دیگر رقابت‌هاست.
معاون موزه‌های سازمان کتابخانه‌ها، موزه‌ها و مرکز اسناد آستان قدس رضوی گفت: جهان‌ پهلوان تختی نخستین مدال ‌آور المپیک ایران است که برای کشور مدال طلا کسب کرد و این نشان طلا به همراه مدال های نقره و برنز جهانی در گنجینه مدال این موزه قرار دارد که این مدال‌ها شامل مدال نقره پانزدهمین المپیک هلسینکی فنلاند در سال ۱۹۵۲، مدال نقره قهرمانی جهان در ورشو در سال ۱۹۵۵، مدال نقره هفدهمین المپیک رم در سال ۱۹۶۰، مدال طلای شانزدهمین المپیک ملبورن استرالیا در سال ۱۹۵۶ است.
وی اولین کشتی‌گیر ایرانی بود که موفق شد در سه وزن مختلف، صاحب مدال‌های بازی‌های المپیک و مسابقات جهانی کشتی شود.
در گنجینه مدال آستان قدس رضوی، حدود 180 مدال، کاپ، تندیس‌ و کمربند قهرمانی ارزشمند از قهرمانان رشته‌های مختلف ورزشی و نخبگان علمی کشور نگهداری می‌شود که مربوط به سال‌های دهۀ شصت تاکنون است.

بازوبندی که 3 سال به بازوی پهلوان بسته شد
جهان ‌پهلوان غلامرضا تختی سه سال متوالی در سال‎های ۱۳۳۵ و ۱۳۳۶ و ۱۳۳۷ صاحب بازوبند پهلوانی شد تا به اسطوره‌ای بی‌بدیل در ورزش ایران تبدیل شود و هم اکنون بازوبند پهلوانی این اسطوره در موزه نگهداری می‌شود.
وی در خصوص شاخصه های بازوبند پهلوانی مرحوم تختی توضیح داد: روی نگین وسط این بازوبند، سوره فلق نقش بسته است و بر روی نگین‌های کناری، قسمتی از آیه 44 سوره غافر بدین شرح تراشکاری شده است: «و اُفَوِّضُ امری اِلَی اللهِ إنَّ اللهَ بَصیرٌ بِالعبادِ» (و من امر خود را به خدا واگذار می‌کنم که خدا دانای به بندگان است).

نشانی از دیگر قهرمانان
وی می افزاید: در یکی دیگر از ویترین‌های این گنجینه، تعداد 17 مدال از جانبازان و معلولان کشورمان قرار دارد که در رشته‌های گوناگون مانند پرتاب دیسک، نیزه و وزنه، تیراندازی با تفنگ و کمان و فوتسال صاحب مقام‌ شده‌اند.
قیصری نیک با اشاره به اینکه دو ویترین در این گنجینه اختصاص به مدال‌های کشتی‌گیران کشورمان دارد، توضیح داد: مجموعه مدال‌هایی اهدایی قهرمانانی چون امیر توکلیان، حسن حیدری، مجید خدایی، رضا سوخته‌سرایی، رضا رمضان‌زاده، سید محمود میران و عبدالرضا کارگر در این دو ویترین به نمایش درآمده است.
35 مدال، کاپ و کمربند قهرمانی نیز از ورزش‌های دوچرخه‌سواری، فوتبال، تکواندو، کاراته، و ووشو در این گنجینه به چشم می‌خورد که در این میان، کمربند قهرمانی قوی‌ترین مرد جهان مرحوم «روح‌الله داداشی» و توپ طلای بهترین بازیکن فوتبال آسیا «خداداد عزیزی» در سال 1996، بیش از سایر اشیاء نظر بازدیدکنندگان را به خود جلب کرده است.