۷ تیر ۱۴۰۰
از سوی معاونت موزه‌ها تشریح شد

فعالیت های انجام شده موزه رضوی در دهه کرامت

معاون موزه‌ها و ترویج میراث فرهنگی سازمان كتابخانه‌ها، موزه‌ها و مركز اسناد آستان قدس رضوی اقدامات اين نهاد در دهه كرامت را تشريح كرد.

مهدی قيصري‌نيك اظهار كرد: گنجينه نفايس آستان قدس رضوی، مجموعه‌ای از هدايا و آثار وقفی كه از قرن‌های گذشته تاكنون بر اين آستان ملكوتی تقديم شده است را شامل مي‌شود.

وي افزود: اين گنجينه كهن و سترگ علاوه بر دارا بودن نسخه‌های فوق‌العاده نفيس خطی، دارای بيش از ۲۰ هزار قرآن خطی است كه در جهان اسلام به لحاظ قدمت، تزئينات، كتاب‌آرايی، جلدسازی، تنوع بستر كتابت (مكتوب بر پوست، كاغذ ، برگ درختان، فلز)، ترجمه به زبان فارسی كهن و دری و همچنين ترجمه به زبان تركی جغتايی و زبان اردو كم‌نظير و بي‌نظير است.

رونمايی از نفيس‌ترين قرآن‌های وقفی آستان قدس رضوی
معاون موزه‌ها و ترویج میراث فرهنگی سازمان كتابخانه‌ها، موزه‌ها و مركز اسناد آستان قدس رضوي ادامه داد: از اين مجموعه، گزيده‌ای در موزه قرآن نفايس آستان قدس رضوی به نمايش گذاشته شده است كه مي‌توان به نمونه‌ای از قرآن‌های فوق‌العاده نفيس از قرن اول تا هفتم هجری قمری كه به مناسبت دهه كرامت و ميلاد امام‌رضا(ع) در معرض ديد عموم قرار گرفتند، اشاره كرد.

قيصري‌نيك بيان كرد: اين مجموعه با تكيه بر تاريخ وقف و ورود آن‌ها به روضه رضويه و آستان مبارك حضرت رضا(ع) رونمايی شده و شامل قرآن‌هايی است كه طبقات اجتماعی مختلف مانند وزير، صاحب‌ديوان، حكمران و ... به دستگاه ملائك پاسبان رضوی از منطقه خراسان بزرگ وقف كرده‌اند كه نشان از ارادت و اطمينان قلبی به ساحت مقدس عالم آل محمد(ع) دارد.

وي خاطرنشان كرد: تعدادی از اين نسخه‌های قرآنی بر روي پوست و برخي بر زمينه كاغذ حنايی به انواع خطوط شامل كوفی (حجازی، مشكول، تزئينی، دوره تكامل)، نسخ كهن، ريحان و ثلث كتابت شده است. برخی از اين نُسَخ دارای تزئينات ساده‌ای شامل اعراب‌گذاری با شنجرف و فواصل آيات زرين است و برخی ديگر دارای تزئيناتی مفصل با زر، لاجورد، شنجرف و نقره است كه شامل ترنج، بته‌جقه و كتيبه‌های بازوبندی مرصع، منقش و جداول الوان مي‌شود.

معاون موزه‌ها و ترویج میراث فرهنگی سازمان كتابخانه‌ها، موزه‌ها و مركز اسناد آستان قدس رضوی اضافه كرد: از جمله قرآن‌های به نمايش گذاشته شده مي‌توان از قرآن دستخط امام علی(ع) به خط كوفی حجازی (كتابت خاص قرن اول هجری)، وقف يكی از علمای برجسته به روضه رضويه، جزوات قرآني وقفی كشوادبن‌املاس در سال ۳۲۷ قمری ( دوره سامانيان) به مشهدالرضا، وقفی حمزه علوی حسينی يكی از عالمان شيعه در سال ۳۹۶ قمری، وقفی ابن‌سيمجور ۳۸۳ قمری، وقفی مشرف نيشابوری  در سال ۵۴۰قمری، وقفی حسن‌بن‌ابي‌سعد بيهقي در سال ۵۱۴ قمری، وقفی رقاق نيشابوری در سال ۵۰۳ قمری و وقف محمدبن‌عثمان نيشابوری در سده هفتم قمری ياد كرد كه در تمامی وقف‌نامه‌ها تصريح شده است، زائران و مجاوران در روضه رضويه تلاوت كنند.

رونمايي يكی از نفيس‌ترين ضريح‌پوش‌های ضريح مطهر امام رضا(ع)
وي تصريح كرد: همزمان با آغاز دهه كرامت و ميلاد فرخنده علي‌بن‌موسي‌الرضا(ع) در ۸۳ برنامه‌ سه‌شنبه‎های علمی- فرهنگی آستان قدس رضوی برای اولين بار يكی از نفيس‌ترين ضريح‌پوش‌های ضريح مطهر امام رضا(ع)  معرفی و رونمايی شد.

معاون موزه‌ها و ترویج میراث فرهنگی سازمان كتابخانه‌ها، موزه‌ها و مركز اسناد آستان قدس رضوی ادامه داد: موزه آستان قدس رضوی يكی از مهمترين و باسابقه‌ترين گنجينه‌های تاريخی و فرهنگی در منطقه و جهان اسلام است كه سهم بسزايی در حفظ و نگهداری ميراث گذشتگان به عهده داشته و دارد.

قيصري‌نيك تشريح كرد: يكی از مجموعه‌های بي‌نظير و منحصر به‌فرد هنرهای اسلامي در موزه آستان قدس رضوی، صندوق پوش‌ها و ضريح‌پوش‌های حرم مطهر رضوی است كه در آن‌ها تلفيقی از صنعت نساجی و هنرهای زري‌دوزی، مرواريددوزی و كتيبه‌نگاری به چشم مي‌خورد.

وی گفت: ارادتمندان به بارگاه ملكوتي حضرت رضا(ع) با استفاده از ذوق و هنر ايراني، پوششي براي تزئين و پوشاندن روي ضريح‌ها و صندوق‌ها  تهيه و به آستان مقدس رضوي اهدا مي‌كرده‌اند كه در زمان‌هاي مناسب مورد استفاده قرار مي‌گرفته است و در حال حاضر اين پوشش‌ها به عنوان آثار تاريخي، فرهنگي و هنري در موزه آستان قدس رضوي نگهداري مي‌شوند و به مناسبت‌هاي مختلف از آن‌ها رونمايي به عمل مي‌آيد و در معرض ديد عموم علاقه‌مندان قرار مي‌گيرند.

مهدی قیصری نیک اظهار كرد: ضريح‌پوش و دوره‌پوشي كه در حال حاضر رونمايي شده است، يكي از نفيس‌ترين آثار موجود در موزه رضوی است كه در سال ۱۳۳۳ هجري قمری توسط «شيخ علي گلدوزرشتي» دوخته و توسط «حاجي امين ديوان لاهيجي» وقف روضه منوره رضوی شده است.

وی افزود: اين ضريح‌پوش از جنس ماهوت مرغوب، به رنگ يشمی و مزين به تكنيك قلابدوزی است و دارای  برش مخصوص ضريح‌پوش است كه به عنوان شيرواني‌پوش، در دوره قاجار به ابعاد سه متر و ۲۹ سانتي‌متر در ۴متر و ۵۶ سانتي‌متر برای ضريح  فولادي حرم مطهر امام رضا (ع) تهيه شده است.

قيصري‌نيك بيان كرد: همچنين همراه اين اثر، يك دوره‌پوش كوتاه از جنس ماهوت مرغوب يشمي‌رنگ و مزين به قلاب‌دوزی نيز وجود دارد كه طول آن ۱۴ متر و عرض آن ۷۰سانتی متر است و به صورت يك قطعه دوخته شده، دور شبكه‌های ضريح فولادی حرم مطهر رضوی را مي‌پوشاند.

معاون موزه‌ها و ترویج میراث فرهنگی سازمان كتابخانه‌ها، موزه‌ها و مركز اسناد آستان قدس رضوی ادامه داد: از تزئينات اين اثر نفيس مي‌توان به حاشيه كتيبه‌دار و نقوش گياهی آن اشاره كرد، فضای بين دوحاشيه، به دوازده قاب پهن و يك قاب باريك سراسری در بالای آن‌ها تقسيم شده است.

قيصري‌نيك عنوان كرد: در قسمت باريك بالای قاب‌ها، آية‌الكرسی با خط نسخ قلاب‌دوزی شده و در قسمت پهن نيز در هر قاب روايات و احاديثی در فضيلت زيارت امام رضا(ع) و ترجمه آن‌ها دوخته شده است. در ۶ قاب باقي‌مانده نيز سوره‌های حمد، قدر و چهار قل با ابريشم قلاب‌دوزی شده است.

وی خاطرنشان كرد: اين اثر نفيس هنری پس از سال‌ها بروی ضريح فولادی حرم مطهر موجود در موزه آستان قدس رضوی قرار گرفته و رونمايی مي‌شود.

رونمايی از دركوب‌های دوره صفوی در موزه رضوی
وی تصريح كرد: موزه آستان قدس رضوی در راستای معرفی آثار و ايجاد رويدادهای فرهنگی و هنری در موزه‌های خود، براي اولين بار نيز از يازده دركوب موجود در خزانه آستان قدس رضوی رونمايی به عمل آورد.

معاون موزه‌ها و ترویج میراث فرهنگی سازمان كتابخانه‌ها، موزه‌ها و مركز اسناد آستان قدس رضوی ادامه داد: دركوب‌ها، قطعاتی فلزی و معمولا از جنس فولاد هستند كه برای تزئين و استحكام بر روی درهای چوبی نصب مي‌شده‌اند. از جمله ملحقات درهاي حرم مطهر حضرت رضا(ع)، دركوب‌های فولادی است كه به سفارش سلطان حسين صفوی و توسط فيض‌الله شوشتری از استادان فولادكار مشهور دوره صفوی در سال‌های ۱۱۱۸ و ۱۱۱۹ قمری ساخته شده‌اند.

قيصري‌نيك تشريح كرد: اين دركوب‌ها به شكل ترنج، سرترنج و كتيبه‌های بازوبندی و دارای كتيبه‌هايی به خط ثلث و نسخ است و شامل آيات قرآن، احاديث، نام بانی يا واقف، سازنده و تاريخ ساخت مي‌شود. در برخی از آن‌ها نام خطاط «مير محمد مؤمن» و در يكي از آن‌ها نام بانی ساخت اين آثار «اسماعيل جبادار» نوشته شده است.

رایگان شدن بازدید از موزه‌های رضوی
معاون موزه‌ها و ترویج میراث فرهنگی سازمان کتابخانه‌ها، موزه‌ها و مرکز اسناد آستان قدس رضوی همچنین از رایگان شدن بازدید از موزه‌های رضوی در روز میلاد امام رضا(ع) خبر داد.

مهدی قیصری‌نیک تصریح کرد: سه‌شنبه اول تیرماه، همزمان با ولادت امام علی‌بن‌موسی الرضا(ع) بازید از کلیه موزه‌های آستان قدس رضوی واقع در صحن کوثر حرم مطهر و نیز موزه مردم‌شناسی واقع در سردر غربی صحن پیامبر اعظم(ص) برای عموم رایگان اعلام شد.