۹ شهریور ۱۴۰۰
در آستانه روز مردم‌شناسی

«دوستکامی» نفیس مراسم محرم حرم رضوی در دوره قاجار، رونمایی شد

دوستکامی‌ها ظروف پایه‌دار و جام‌شکلی هستند که برای نگهداری و مصرف مایعات در مراسم آیینی محرم و دیگر ایام سوگواری و همچنین اعیاد در حرم مطهر استفاده…

در آستانه روز مردم‌شناسی و در سه‌شنبه علمی فرهنگی آستان قدس رضوی از جام نفیس یک متری از جنس مس ویژه نگهداری مایعات و شربت در مراسم سوگواری حرم مطهر متعلق به دوره قاجار، به نام «دوستکامی» رونمایی شد.

رئیس گروه مطالعات و معرفی آثار تاریخی موزه آستان قدس رضوی پیش از ظهر امروز در نود و سومین برنامه سه‌شنبه‌های علمی‌فرهنگی سازمان کتابخانه‌ها، موزه‌ها و مرکز اسناد آستان قدس رضوی که در آستانه روز مردم‌شناسی و به صورت وبیناری برگزار شد، به معرفی یکی از نفیس‌ترین دوستکامی‌های دوره قاجار موجود در موزه مردم‌شناسی حرم مطهر رضوی پرداخت.

حشمت کفیلی تصریح کرد: دوستکامی‌ها ظروف پایه‌دار و جام‌شکلی هستند که برای نگهداری و مصرف مایعات در مراسم آیینی محرم و دیگر ایام سوگواری و همچنین اعیاد در حرم مطهر استفاده می‌شده است. وی با بیان اینکه یک جفت از دوستکامی نفیس رونمایی شده در موزۀ رضوی وجود دارد، درخصوص اثر رونمایی‌شده اظهار کرد: این دوستکامی به سفارش مرتضی قلی پیش‌خدمت، یکی از صاحب‌منصبان آستان قدس و به مناسبت حضور میرزا سعیدخان و پسرش مصطفی‌خان نایب‌التولیه وقت آستان قدس در مشهد ساخته شد.

وی خاطرنشان کرد: بر اساس اسناد موجود این ظروف در شربت‌خانه، مهمان‌سرا یا کارخانۀ خدامی و دارالضیافه حرم مطهر مورد استفاده بوده است. کفیلی افزود: این دوستکامی مسی به ارتفاع 102 سانتی‌متر و به وزن 34کیلو و 400گرم دارای دهانه‌ای به قطر 79 سانتی‌متر است که با نقوش اسلامی، ختایی و همچنین کتیبه اشعار به خط نستعلیق تزئین شده و متن کتیبه در مورد انتخاب و حضور نیابت تولیت وقت است.

رئیس گروه مطالعات و معرفی آثار تاریخی موزه آستان قدس رضوی در تشریح نمای کلی این اثر نفیس گفت: این ظرف به شکل یک جام پایه‌دار بزرگ از سه قطعه تشکیل شده که با زبانه‌هایی به یکدیگر متصل است. پایه شامل پنج قطعه است و ساقه به پایه و بدنه با گل میخ‌هایی به هم وصل شده است.

کفیلی با بیان اینکه نقش اصلی ظرف الهام گرفته از گل‌های پنج پر موجود در طبیعت همچون لادن است، خاطرنشان کرد: روی بدنه خارجی، کتیبه‌ها و نقوش تزئینی و گیاهی در 11 نوار افقی قلم‌زنی شده که با خطوط جداکننده از هم تفکیک شده‌اند. در نوارهای تزئینی قلم‌زنی شده بر بدنه ظروف دوستکامی، کتیبه‌ها با نقوش اسلیمی در هم آمیخته و در طرح‌های قلم‌دانی قرار گرفته‌اند و متن آن درباره دوستکامی، دوره زمانی، واقف، هنرمندان و تاریخ ساخت و نویسنده خطوط است.

وی با اشاره به ساخت این اثر توسط مرتضی الحسینی حکاک یزدی گفت: این دوستکامی پس از ساخت در سال 1292 هجری شمسی وقف آستان قدس رضوی شده است.

گفتنی است این اثر نفیس در موزه مردم‌شناسی آستان قدس رضوی واقع در خروجی سردرغربی صحن پیامبر اعظم(ص) حرم مطهر در حال نمایش است و عموم علاقه‌مندان می‌توانند از این اثر نفیس بازدید کنند.