۱۸ شهریور ۱۴۰۰
در نود و چهارمین برنامه سه‌شنبه‌های علمی‌فرهنگی صورت گرفت

رونمایی از کهن‌ترین نسخه خطی «قانون مسعودی» موجود در گنجینه رضوی

نسخه خطی «تاریخ مسعودی» موجود در گنجینه رضوی از قدیمی‌ترین نسخه‌های خطی موجود در کتابخانه‌های ایران است که به جهت قدمت و تاریخ کتابت از جایگاه و ارزش…

هم‌زمان با ایام بزرگداشت حکیم ابوریحان بیرونی و در نود و چهارمین برنامه از سه‌شنبه‌های علمی‌فرهنگی سازمان کتابخانه‌ها، موزه‌ها و مرکز اسناد آستان قدس رضوی از نفیس‌ترین و کهن‌ترین نسخه خطی «قانون مسعودی» موجود در کتابخانه آستان قدس رضوی به صورت وبیناری رونمایی شد.

سیدرضا صداقت‌حسینی با اشاره به نگهداری 15 نسخه خطی از آثار ابوریحان بیرونی به زبان‌های عربی و فارسی در کتابخانه آستان قدس رضوی اظهار کرد: نسخه خطی «تاریخ مسعودی» موجود در گنجینه رضوی از قدیمی‌ترین نسخه‌های خطی موجود در کتابخانه‌های ایران است که به جهت قدمت و تاریخ کتابت از جایگاه و ارزش بالایی برخوردار است.

کارشناس ارزشیابی و ثبت نسخ خطی این سازمان در ادامه به معرفی این نسخه نفیس پرداخت و افزود: کتاب قانون مسعودی به زبان عربی و از ارزشمند‌ترین کتب ریاضی و نجومی ابوریحان بیرونی و همچنین از مهم‌ترین کتب نجومی دوره اسلامی است. این کتاب دایره المعارف نجومی آن عصر و آیینه تمام نمای دانش گذشتگان است. 

وی کتابت این نسخه کهن را به قرن ششم يا اوایل قرن هفتم هجری قمری نسبت داد و در تشریح ویژگی‌های ظاهری آن گفت: این کتاب در 21 سطر و 237 برگ به ابعاد 20×5/30 سانتی‌متر و برروی کاغذ سمرقندی کتابت شده است. عناوين ابواب، ارقام، اشكال، جداول اوراق، جداول نجومى به شنگرف، ابواب و مقالات به سياهى و به خط ثلث جلى در آن مشاهده می‌شود.

صداقت‌حسینی در ادامه گفت: یادداشت واقف نسخه سیدجلال الدین تهرانی در معرفی اجمالی کتاب در پشت برگ اول نسخه مشاهده می‌شود.

وی اشاره کرد: این نسخه به شماره 12292 و مجلد دوم کتاب قانون مسعودی از مقاله هفتم از ذکر احوال خورشید تا اواخر مقاله یازدهم است و فقط سه برگ از انتهای متن افتادگی دارد.

این نسخه‌شناس تصریح کرد: مطابقت نسخه مذکور با متن چاپی نشان دهنده متقن و صحیح بودن این نسخه و دقت کاتب در ضبط دقیق عبارات است؛ به طوری که کمتر واژه ای با متن تصحیح شده اختلاف در ضبط واژگان دارد.

وی با اشاره به اینکه کاتب در ضبط واژگان همانند نسخه‌های قرن ششم و هفتم هجری عمل کرده است، خاطرنشان کرد: برخی از عبارات و واژه‌ها فاقد نقطه یا کم نقطه کتابت شده است.