۲۵ تیر ۱۳۹۴

رنگ و رنگ رزی

رنگ: رنگهای مورد استفاده در رنگرزی، براساس منشاء آنها به دو دسته رنگهای طبیعی و رنگهای شیمیایی تقسیم بندی می شوند. تا اوائل قرن نوزدهم رنگ های مورد استفاده در عملیات رنگرزی الیاف منحصراً مبتنی برکاربرد رنگهای طبیعی بود، اما با پیشرفت علم شیمی رنگ و ورود رنگهای آنیلینی در کنار توسعه بیش از پیش صنایع نساجی، رنگهای شیمیایی بطورگسترده ای جایگزین رنگهای طبیعی شدند. اما در صنایع دستی کشورهای مختلف جهان مانند بافت قالی و...، رنگهای طبیعی هنوز جایگاه ویژه خود را حفظ کرده اند.
رنگهای شیمیایی: رنگ‏ های شیمیایی گروه یک: این گروه شامل رنگهای است که به راحتی جذب کالا شده و دارای ثبات شستشوی پائینی هستند. از جمله رنگهای این گروه می توان به رنگهای اسیدی، مستقیم، دیسپرس و بازی (کایتونی) و متاکمپلکس اشاره کرد. رنگهای اسیدی و متاکمپلکس بیشتر در رنگرزی پشم و رنگهای مستقیم در رنگرزی پنبه و ابریشم کاربرد دارند.
رنگهای شیمیایی گروه دو: این گروه شامل رنگ هایی است که به راحتی جذب کالا شده و دارای ثبات شستشویی بالایی هستند. از جمله رنگهای این گروه می توان به رنگهای راکتیو، کرومی (دندانه ای)، خمی و اشاره کرد. رنگهای راکتیو و خمی بیشتر در رنگرزی پنبه و رنگهای کرومی بیشتر در رنگرزی پشم کاربرد دارند.
رنگهای طبیعی: رنگهای طبیعی رنگهای هستند که در طبیعت و در مواد رنگزایی همچون برخی ازگیاهان، حشرات و کانی ها وجود دارند. در یک تقسیم بندی کلی رنگهای طبیعی را براساس منشاء می توان به سه گروه، رنگهای گیاهی (نباتی)، رنگهای حیوانی و رنگهای معدنی تقسیم بندی کرد:
رنگزاهای گیاهی: دراین گروه از مواد رنگزا، عامل رنگی در قسمتهای مختلف برخی از گیاهان وجود دارد که می توان آنها را به شرح زیر تقسیم بندی کرد:
گیاهانی که ریشه آنها عامل رنگی است مانند روناس، زردچوبه و زرشک
گیاهانی که ساقه آنها عامل رنگی است مانند اسپرک
گیاهانی که برگ آنها عامل رنگی است مانند مو، توت و وسمه
گیاهانی که گل آنها عامل رنگی است مانندگل جعفری، گندل، زعفران و...
گیاهانی که میوه آنها عامل رنگی است مانند هلیله
گیاهانی که پوست آنها عامل رنگی است مانند پوست گردو، پوست انار، پوست پیاز
در برخی از گیاهان رنگزا کلیه قسمتها یا بیشتر قسمت های آنها نیز دارای عامل رنگی است مانند سماق و...
مواد رنگزای حیوانی: از متداولترین مواد رنگرزای حیوانی می توان به قرمزدانه اشاره کرد که به تنهایی و یا به صورت ترکیبی با رنگهای گیاهی در ایجاد انواع فام های رنگی مورد استفاده قرار می گیرد. این ماده در اصل حشره ای است به همین نام که معمولاً در گروه های بزرگ زندگی می کنند.
مواد رنگرزای معدنی: این گروه از مواد رنگزا کمتر در رنگرزی الیاف مورد استفاده قرار می گیرند. از بهترین رنگزا های این گروه می توان به گل اخرا اشاره کرد که امروزه بیشتر در عملیات رفو کاربرد دارد.