۱۳۹۷-۰۹-۱۹

پژوهشی برای حفظ میراث فرهنگی

نگاهی به اداره پژوهش و معرفی آثار موزه های آستان قدس رضوی

به منظور گسترش زمينه‌هاي پژوهشي برای شناخت و درك بيشتر و دقيق‎تر آثار تاريخي–  فرهنگي در معاونت امور موزه‌هاي سازمان کتابخانه‎ها، موزه‎ها و مرکز اسناد آستان قدس رضوي اداره پژوهش و معرفي آثار موزه های آستان قدس رضوی در آذرماه 1382 تشكيل شد.
اين اداره به عنوان بازوي پژوهشي موزه با فراهم كردن امكانات پژوهشي و ارائه فعاليت‎هاي پژوهشي و آموزشي در تقويت جنبه معنوي و فرهنگي آثار هنري تا کنون گام های موثري برداشته و همگام با ديگر سازمان‎هاي فرهنگي در حفظ و نگهداری، مستندسازی و نمایش آثار نفیس خود كوشش کرده است.

گنجینه ای منحصر به فرد
جواد فرهمندنژاد رئیس اداره پژوهش و معرفی آثار در خصوص نوع فعالیت این اداره می گوید: اداره پژوهش و معرفی آثار معاونت امور موزه های آستان قدس رضوی در آذرماه 1382 به منظور گسترش زمینه های پژوهشی برای شناخت و درک بیشتر و دقیق تر آثار تاریخی- فرهنگی در معاونت امور موزه های سازمان کتابخانه ها، موزه ها و مرکز اسناد آستان قدس رضوی تشکیل شده است.
وی این آثار را شامل قرآن و نفایس، آثار اهدایی مقام معظم رهبری (مدظله‎العالی)، آثار اهدایی استاد محمود فرشچیان، آثار مربوط بر تاریخ حرم مطهر رضوی، فرش و منسوجات، سکه، تمبر و اسکناس، تابلوهاي نقاشي، آبزیان، ظروف، ابزار آلات علوم و فنون، مدال‎های قهرمانان ورزشی و شخصیت های علمی، سلاح‎های سرد و گرم و تزئينات معماري عنوان می کند که اکثراً از طريق وقف و اهدا گردآمده و مجموعه بسيار منحصر به فرد را بوجود آورده است.

تدوین منابع تخصصی
فرهمندنژاد تدوین و چاپ 10 عنوان کتاب تخصصی در خصوص پژوهش و نگهداری آثار موزه را از جمله فعالیت های پژوهشی و انتشاراتی موزه آستان قدس رضوی عنوان کرد که تعداد 7 عنوان آن از سال 1392 تا 1396 به چاپ رسیده است.
وی «ترميم و نگهداری اسناد و مواد کاغذی»، «نقش عوامل بيولوژيک در فرسايش کاغذ»، «شناخت و ساخت کاغذهای دست ساز»، «کتابشناسی و مقاله نامه هنر و موزه داری»، «شعارهای سکه های دوره اسلامی»، «جایگاه سفال های آستان قدس رضوی در سفالگری ایران»، «آثار سنگی آستان قدس رضوی»، «سکه‎های ایران پیش از اسلام در موزه مرکزی آستان قدس رضوی»، آلبوم «پوستر آثار اهدایی استاد محمود فرشچیان» و «موزه‎های آستان قدس رضوی» را آثار پژوهشی عنوان کرد که تدوین و چاپ شده است.
رئیس اداره پژوهش و معرفی ضمن برشمردن فعالیت های علمی و پژوهشی انجام شده در موزه ها گفت: این در حالی است که  قبل از انقلاب اسلامی تنها 1 عنوان کتاب به نام «راهنمای گنجينه قرآن» در سال 1347 تدوین و چاپ شده است.
جواد فرهمندنژاد افزود: اکنون کتاب نفیس «احادیث کاشی‎های زرین فام حرم مطهر امام رضا (ع)» زیر چاپ است که در دهه مبارک فجر از آن رونمایی خواهد شد. 

آنچه تا کنون حاصل شده
جواد فرهمندنژاد طراحی و راه اندازی وب سایت تخصصی موزه‎های آستان قدس رضوی و ارتقای آن در دو مرحله، راه اندازی کتابخانه تخصصی موزه با حدود 14000 جلد کتاب و نشریه تخصصی، استفاده از تکنولوژی روز در موزه‎ها از جمله تاچ اسکرین، وب کیوسک، بلوتوث و وای فای، مستندسازی و تهیه شناسنامه علمی برای آثار در نمایش، تهیه و تدوین اتیکت سه زبانه برای آثار در نمایش را برخی از اقداماتی عنوان کرد طی 15 سال فعالیت این اداره به انجام رسیده است.
وی همچنین تدوین و چاپ 71 بروشور و کاتالوگ تخصصی و عمومی موزه‎های آستان قدس رضوی، آموزش همکاران موزه، برگزاری بیش از 20 نشست و سخنرانی علمی، کارگاه تخصصی و همایش در سال، مفهومی سازی موزه مقام معظم رهبری در سال 1396، برگزاری برنامه‎های مناسبتی در دهه کرامت، دهه فجر، دهه آخر صفر، نوروز، و سایر مناسبت های ملی و مذهبی را دیگر اقدامات این اداره عنوان کرد که به همت کارشناسان این مجموعه به نتیجه رسیده است.
فعالیت هایی که در سال 1397 باعث انتخاب موزه آستان قدس رضوی به عنوان موزه برتر کشور در حوزه‎های پژوهش، بازدید و گردآوری شد.